Van den Grooten Oorlog. Mannen en vrouwen, Beklgen, Fransen, Britten en Duitsers vertellen over de Eerste Wereldoorlog

Van den Grooten Oorlog : mannen en vrouwen, Belgen, Fransen, Britten en Duitsers vertellen over de Eerste Wereldoorlog/ Elfnovembergroep en Marieke Demeester

De Elfnovembergroep werd opgericht op 11 november 1977 vanuit Opbouwwerk Heuvelland 60 jaar Wapenstilstand te herdenken. Een aantal jongeren uit Kemmel kwamen samen en noemden zich de Elfnovembergroep. De groep is verantwoordelijk voor het boek ‘Van den Grooten Oorlog’ en het toneel ‘Nooit brengt een oorlog vrede’. Op dit ogenblik werkt de groep aan een gedachtenistuin in Westouter.

Missie

De Elfnovembergroep herdenkt de Eerste Wereldoorlog vanuit het standpunt van de gewone mensen: mannen, vrouwen, kinderen en vluchtelingen. De officiële herdenkingen zijn vaak in naam van de militairen en niet in naam van het ‘gewone volk’. De Elfnovembergroep verzet zich niet tegen officiële herdenkingen maar voegt er een ander standpunt aan toe. In plaats van enkel te kijken naar de geschiedenis en de wetenschappelijke benadering, plaatsen ze de ‘gewone burgers’ in de kijker.

Realisaties

Volksboek: 'Van den Grooten Oorlog'

Het boek ‘Van den Grooten Oorlog’ werd uitgegeven op 11 november 1978. Op dat ogenblik telt de Elfnovembergroep ongeveer een honderdtal leden.

Het boek is een schat aan lokale geschiedenis uit de Ieperboog en vertelt de verhalen van 54 mensen die leefden aan de frontstreek. De verhalen gaan over hun standpunt in de oorlog, het leven als vluchteling, het geweld van de oorlog en het dagelijkse leven aan het front. Om het boek te schrijven, gingen jongeren van de Elfnovembergroep praten met de ‘oudere generatie’. De jongeren kregen plots een ander beeld van de oorlog en hoorden verhalen van mensen die de oorlog meemaakten. De verhalen geven hen nieuwe informatie die niet in de geschiedenisboeken staat. Alle verhalen werden vastgelegd op recorder.

Volksspel: 'Nooit brengt een oorlog vrede'

Het toneel ‘Nooit brengt een oorlog vrede’ werd geschreven door Marieke Demeester, Jan Hardeman en Stef Dehollander. Het idee om een toneelstuk te schrijven is ontstaan toen de jongeren bezig waren met het interviewen van ‘de oudere generatie’. Vele van de ouderen vertelden…

De oorspronkelijke opnamen (getuigenissen van vluchten) werd beluisterd en zo dicht mogelijk bij de gesproken taal uitgeschreven door Marieke Demeester

ELFNOVEMBERGROEP en DEMEESTER, MARIEKE, Van den Grooten Oorlog : mannen en vrouwen, Belgen, Fransen, Britten en Duitsers vertellen over de Eerste Wereldoorlog, Kemmel, Malegijs, 2016, 360 blzen


Tentoonstelling Alfred Bastien

Alfred Bastien (Elsene, 1873 - Ukkel, 1955) Kroniekschrijver van de oorlog

Schilder, aquarellist en portretschilder Alfred Bastien heeft zijn academische opleiding grotendeels te danken aan Jean Delvin en Jean-François Portaels. Op twintigjarige leeftijd richt hij de kunstenaarskring Le Sillon op samen met een aantal bevriende kunstenaars zoals Jef Lambeaux, Frans Smeers en Maurice Wagemans.

Vanaf 1903 verlaat Bastien België voor een reis rond de wereld. Hij zwerft door Frankrijk, Spanje, Engeland, reist af naar Algerije, Marokko en Egypte, maar ook Congo, India, China en Japan.

In 1911 krijgt hij van Koning Albert I de opdracht om zijn eerste panorama van het Belgische koloniale rijk te schilderen. Begin 1914 zet Alfred Bastien een punt achter zijn buitengewone reis rond de wereld en keert hij terug naar België, waar hij zijn intrek neemt op de site van het Rood Klooster in Oudergem.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog gaf hij blijk van zijn uitzonderlijke vaderlandsliefde en zijn wil om de herinnering levend te houden. Hij was één van de stichtende leden van de ‘Section Artistique’, de frontschilders van het Belgische leger, en schilderde er het enorme IJzerpanorama van 115 meter breed en 14 meter hoog, en later, rond 1936, het Diorama van de veldslagen op de Maas.

In de periode van 1927 tot 1945 was Bastien eerst hoogleraar en daarna tijdelijk directeur van de Academie van Brussel. Bastien was een fervent  voorvechter van het realisme  in de kunst. Hoewel zijn werk een brede waaier van onderwerpen beslaat, waren het Zoniënwoud, en de omgeving van Rood Klooster zijn hele leven lang zijn favoriete thema’s.

De tentoonstelling bestaat voornamelijk uit didactische panelen, reproducties van kunstwerken en van onuitgegeven foto’s. Ze legt de nadruk op de rol van de schilder als kroniekschrijver van de oorlog, zonder daarbij de andere aspecten van zijn artiestenleven uit het oog te verliezen.

De brochure van de tentoonstelling werd geschreven door Chloé Pirson, Doctor in de Letteren en Wijsbegeerte, en wordt gratis aan elke bezoeker van de tentoonstelling  Alfred Bastien, kroniekschrijver van de oorlog verstrekt.

Adres : Kunstcentrum van het Rood Klooster, Rood Kloosterstraat, 4 te 1160 Oudergem. 

Tentoonstelling te bezichtigen van 18 november 2016 tot 16 juli 2017.

Brood willen wij hebben!

1277490485Op 4 juni 2015 werd wetenschappelijk onderzoekster Giselle Nath (UGent) onderscheiden met de Oost-Vlaamse Cultuurprijs voor Geschiedenis. Giselle Nath ontving de onderscheiding voor haar boek dat in 2013 bij Manteau gepubliceerd werd: 'Brood willen we hebben! Honger, sociale politiek en protest tijdens de Eerste Wereldoorlog in België'.

De eerste wereldoorlog bracht massale verarming en chronische hongersnood. Maar wat betekende dit voor de sociale politiek en de interne Belgische machtsverhoudingen? Dit boek focust op de internationale reddingsactie die het bezette land van rantsoenen en uitkeringen voorzag. Het schetst de betrokkenheid van Belgiës grootste zakenbank bij de operatie, volgt politici tijdens hun clandestiene onderhandelingstochten en ontrafelt de talrijke ruzies tussen diplomaten, industriëlen en Amerikaanse filantropen. Hoe slaagden zij erin jarenlang voedsel te verschepen naar België en tot in de kleinste dorpen te verdelen? Sloopte de eerste grootscheepse humanitaire actie ooit de muren tussen het publieke en het private, tussen mannen en vrouwen? Of versterkte de liefdadigheidspolitiek de bestaande ongelijkheid? Historica Giselle Nath maakt een kritische analyse van het Nationaal Comité voor Hulp en Voeding en de Commission for Relief in Belgium. Ze beschrijft de invloed van de nationale politiek op het dagelijks leven in een klein dorp (Aartrijke) en een industriële grootstad (Gent) in het bezette land. De auteur vervlecht de levens van ondernemers, arbeidskinderen en socialistische huisvrouwen, en zoekt datgene wat dagboekschrijvers niet (wilden) vermelden.

Over de bannelingen van de Grote Oorlog : lezing-debat, 26/3/2015

26/3/2015, 18 u 30 : 14-18 Lezing - Debat
Militiezaal van het Stadhuis van Brussel, Grote Markt, Brussel

De kijk en het verhaal van drie mensen over de bannelingen van de Grote Oorlog worden met elkaar geconfronteerd.
Deze tragische en onwaarschijnlijke verhalen zijn een inspiratiebron voor het theatergezelschap MAPS dat met zijn stuk Exils 1914 de huidige immigratie met heel andere ogen bekijkt. Na de voorstelling volgt een debat onder leiding van Olivier Standaert, historicus en journalist bij La Libre Belgique (in het Frans). In het kader van de tentoonstelling 14-18 Brussel tikt Duits die plaatsvindt in het Museum van de Stad Brussel, tot 3 mei 2015.

Gas! 1915, de Tweede Slag bij Ieper ; Droomkastelen?

Op 22 april 1915 had voor het eerst in de geschiedenis een grote gasaanval plaats. Tussen Steenstraat en Langemark dreef chloorgas op de wind vanuit de Duitse lijn over Franse troepen die daartegen niet beschermd waren. Er vielen meer dan duizend doden en bijna brak de geallieerde frontboog bij Ieper. Het was de start van een maandlange bloedige strijd waarin nog vijf gasaanvallen plaatshadden en die het geallieerde front tot minder dan 4 km van het stadscentrum bracht. De burgerbevolking werd gedwongen de stad te verlaten. Later werd dit alles de Tweede Slag bij Ieper genoemd. In de daarop volgende 27 maanden bleef de 'kleine' Ieperboog een constante dreiging, en werd de stad zo goed als helemaal tot puin geschoten.
 
Vóór de oorlog was Ieper niet alleen als Middeleeuwse stad bekend. In de omgeving bevonden zich ook vele kastelen en landhuizen met uitgebreide domeinen. In het eerste oorlogsjaar werden vele ervan betrokken in het oorlogsgeweld. Ze werden vernield omdat het front dwars door het domein liep, of ze werden gebruikt als hoofdkwartier, als medische hulppost of als kampplaats. Voor de meeste van deze domeinen betekende de oorlog een einde aan een glorietijd. Een aantal werd hersteld, andere heropgebouwd, maar de meeste veranderden voorgoed van aanschijn of bestemming. Van sommige is vandaag niet meer dan een bos terug te vinden. Of alleen de naam van een oorlogsbegraafplaats herinnert aan hun luisterrijke bestaan.
 
De historische dubbeltentoonstelling 1915, de Tweede Slag bij Ieper en Droomkastelen? brengt deze tragische gebeurtenissen op unieke wijze in herinnering. Ongekend beeldmateriaal, verhelderende overzichten, iconische voorwerpen en documenten illustreren het tweede oorlogsjaar van de eeuwherdenking voor Ieper en de frontstreek. Tegelijk vormt het tweede deel van de tentoonstelling een inleiding op drie andere tentoonstellingen over kasteeldomeinen van de regio, in Heuvelland (Kemmel), Zonnebeke en Poperinge (De Lovie).
 

14-18.brussel.be: nieuwe historische inhoud

Naast de tentoonstelling 14-18 Brussel tikt Duits in het Museum van de Stad Brussel op de Grote Markt, die nog tot 3 mei 2015 bezocht kan worden, blijft de Stad Brussel de gebeurtenissen tijdens de Eerste Wereldoorlog herdenken door middel van een website: 14-18.brussel.be Deze website viert zijn eerste verjaardag met enkele nieuwigheden!

Op initiatief van Karine Lalieux, Schepen voor Cultuur doet de website die begin 2014 gelanceerd werd het relaas van het dagelijkse leven van de Brusselaars tijdens de Duitse bezetting tussen 1914 en 1918. Door zich te baseren op de opmerkelijke collecties van het Archief van de Stad Brussel rond de Eerste Wereldoorlog komen zowel oorlogsfeiten in België als uit de rest van de wereld aan het licht. De website is in 3 talen toegankelijk (Nederlands-Frans-Engels) en wordt zowel in België als in het buitenland ten zeerste gewaardeerd om zijn pedagogische rol, in het bijzonder door de Angelsaksische en toen geallieerde landen (m.n. Frankrijk, de Verenigde Staten van Amerika en het Verenigde Koninkrijk op kop). 14-18.brussel.be krijgt in België en in het buitenland veel waardering, onder meer wegens zijn pedagogische rol bij de jonge generaties. In één jaar werd de website 23.000 keer bezocht, met 87.000 gelezen pagina's. De website heeft elke dag meer dan duizend « volgers » via de sociale netwerken (facebook en twitter).

Sinds zijn inwerkingtreding verschijnen op de website dagelijks nieuwe artikels, rijkelijk geïllustreerd met foto's, briefkaarten, karikaturen, drukwerk en kleine vaderlandslievende voorwerpen. Nieuwe rubrieken werden toegevoegd (krijgsverrichtingen op het Oostefront, dat van het Westen en het Midden-Oosten; religieuze praktijken van burgers en militairen; enz.), persartikels uit die tijd worden overgeschreven om een beter beeld te krijgen van de houding en de mentaliteit van de Brusselaars tijdens de bezetting; ook podcasts met bvb. Brusselse liedjes uit 14-18 en de recente lezing van historica Sophie de Schaepdrijver over verzetsstrijdster Gabrielle Petit zijn nu te beluisteren.

In 2015 zal de website onder meer aandacht besteden aan nieuwe wapens (gas, vlammenwerper), rampen zoals het vergaan van de RMS Lusitania, de Armeense genocide, de heldhaftigheid en het verzet van Edith Cavell of Philippe Baucq, militaire acties zoals de landing van de geallieerden op Gallipoli, de bloedige slag om Les Eparges, het offensief in de Artois, de strategische bombardementen op Londen, de zeeslag bij de Doggersbank, de intrede van Bulgarije in de oorlog aan de zijde van de centrale mogendheden, en van Italië aan de zijde van de Entente. Dit alles speelde zich tijdens de oorlog af tegen de achtergrond van het dagelijkse leven van de Brusselse burgerbevolking die, ontredderd door de eindeloze bezetting, alsmaar grotere vernederingen moest ondergaan en angsten uitstaan: vrijheidsberoving, voedseltekorten, vorderingen van alle verbruiksgoederen en de meedogenloze onderdrukking van elke vorm van verzet.